Παγκόσμιο Κύπελλο Ρωσίας: Ένα αυτογκόλ για τον Πούτιν;

nintchdbpict000274926925Όπως και οι περισσότεροι ρώσοι, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν είναι οπαδός του ποδοσφαίρου, αλλά το 2009 αποφάσισε ότι η Ρωσία θα πρέπει να υποβάλει προσφορά για να φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο 2018.

Αυτήν την Παρασκευή, όταν η κλήρωση για το τουρνουά του επόμενου καλοκαιριού γίνει στη Μόσχα, μπορεί να επιθυμεί να μην το είχε κάνει. «Η γενική αίσθηση που έχω από τις αρχές είναι: ‘Ας τελειώνουμε μ’ αυτό», λέει ο Σβεν Ντάνιελ Γουλφ, ειδικός της ρωσικής αθλητικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης.

Όταν ξεκίνησε η προσφορά της Ρωσίας για το τουρνουά, ήταν διαφορετική χώρα. Το 2008 έγινε στη Μόσχα ο τελικός του Champions League μεταξύ Chelsea και Manchester United. Όποιος κρατούσε εισιτήριο για τον αγώνα μπορούσε να εισέλθει στη Ρωσία χωρίς βίζα, κάτι που έγινε πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία. Τα εστιατόρια της Μόσχας ήταν γεμάτα, και εκείνη την εβδομάδα η ρωσική χρηματιστηριακή αγορά πέτυχε ρεκόρ. Ο αγώνας ήταν όμορφα οργανωμένος.

Δύο μήνες αργότερα, η Ρωσία έφτασε στους ημιτελικούς του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος, προκαλώντας τους μεγαλύτερους αυθόρμητους εορτασμούς στους δρόμους της Μόσχας από το 1945. Εβδομάδες αργότερα, ο στρατός της Ρωσίας εισέβαλε στη Γεωργία. Η δύση μόλις αντέδρασε. Τον Μάρτιο του 2009, η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρι Κλίντον έδωσε στον ρώσο ομόλογό της ένα συμβολικό κόκκινο κουμπί με την ένδειξη «επαναφορά» στα αγγλικά και «peregruzka» στα ρωσικά (πράγμα που στην πραγματικότητα δεν σημαίνει «επαναφορά», αλλά «υπερφόρτωση»). Ο Πούτιν θα φαντάστηκε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018 ως την έκδοση των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου το 2008: ένα πάρτι εξόδου για μια ισχυρή, γεμάτη αυτοπεποίθηση, σύγχρονη δύναμη.

Προτού η εκτελεστική επιτροπή της FIFA ψηφίσει για τη φιλοξενία του Παγκοσμίου Κυπέλλου, συναντήθηκε με περίπου έξι από τα 22 μέλη της. Στις 2 Δεκεμβρίου 2010, η FIFA επέλεξε τη Ρωσία. Για τον Πούτιν, εκείνη η ημέρα μπορεί να αποδειχθεί η αποκορύφωση ολόκληρου του εννεαετούς προγράμματος. Από τότε η εικόνα της χώρας του στη Δύση κατέρρευσε μετά τους πολέμους της Ρωσίας στην Ουκρανία και τη Συρία, την οικονομική παρακμή της, ένα σκάνδαλο για το ντόπινγκ των Ολυμπιακών Αγώνων και την παρεμβολή στις δυτικές εκλογές. Επτά στους 10 αμερικανούς βλέπουν τη Ρωσία δυσμενώς, οι περισσότεροι από τότε που ξεκίνησαν δημοσκοπήσεις για το ζήτημα το 1989. Σε κάθε περίπτωση, οι ΗΠΑ - η χώρα σε σχέση με την οποία η Ρωσία μετρά τον εαυτό της, σύμφωνα με τον Γουλφ - θα αγνοήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο. Λίγοι ευρωπαίοι θεατές θα πιστέψουν την αυτοπροβολή της Ρωσίας. Οι χιλιάδες επισκεπτόμενοι δημοσιογράφοι (σίγουρα ο μεγαλύτερος αριθμός ξένων δημοσιογράφων που έχουν περάσει ποτέ έναν μήνα στη Ρωσία) είναι πιθανό να εξαντλήσουν την αρνητική κάλυψη που οι ρώσοι ονομάζουν zloradstvo (χαιρεκακία).

Η Ρωσία θα φιλοξενήσει κατά πάσα πιθανότητα ένα ομαλό Παγκόσμιο Κύπελλο, αλλά αυτό το κατόρθωμα έχει ελάχιστο κύρος δεδομένου ότι η Νότια Αφρική το κατάφερε και το 2010. Και αν οι δυτικές χώρες δεν μποϊκοτάρουν τα Παγκόσμια Κύπελλα, λίγοι από τους πολιτικούς, τους χορηγούς και τους οπαδούς τους θα έρθουν.

Ακόμα, το κεντρικό ακροατήριο του Πούτιν είναι πάντα ρώσοι, όχι αλλοδαποί. «Το Παγκόσμιο Κύπελλο θα πει στους ρώσους, ‘Κοιτάξτε πόσο σπουδαίοι είμαστε’», λέει ο Μανουέλ Βεθ, εκδότης της ιστοσελίδας Futbolgrad, η οποία καλύπτει την πρώην ΕΣΣΔ. Ο Πούτιν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τον αθλητισμό για να ωθήσει τους ρώσους σε πιο υγιεινούς τρόπους ζωής, λέει ο Κονσταντίν Γκουρντζίεφ, οικονομολόγος στο Trinity College του Δουβλίνου. Η εξασθένιση της γενιάς μεγαλύτερης ηλικίας βοηθάει. Ελπίζει, επίσης, να προσελκύσει νέους ανθρώπους που απομονώθηκαν από το κράτος, προσθέτει ο Γκουρντζιέφ. Οι νέοι ρώσοι της εργατικής τάξης, λέει, παρακολουθούν κυρίως το εγχώριο ποδόσφαιρο, ενώ οι μορφωμένοι νέοι προτιμούν ξένες ομάδες, αλλά και οι δύο θα πρέπει να απολαύσουν το πάρτι του επόμενου καλοκαιριού.

Ωστόσο, οι ρώσοι που θα το απολαύσουν περισσότερο είναι οι καλά συνδεδεμένοι επιχειρηματίες που έχτισαν την υποδομή. Το στάδιο της Αγίας Πετρούπολης μόνο του κόστισε 44 δισεκατομμύρια ρούβλια, επτά φορές υψηλότερα από την αρχική εκτίμηση. Άνοιξε με εννέα χρόνια καθυστέρηση και δεν είναι ακόμα έτοιμο, παρά τη χρήση αναγκαστικής εργασίας από τη Βόρεια Κορέα. Ο Πούτιν πρέπει να συνεχίσει να εμπλουτίζει τους φίλους του. Σε αντάλλαγμα, θα επιδείξει πολλά νέα κτίρια, ακόμη και σε φτωχές πόλεις όπως το Βολγκογκράντ και το Καλίνινγκραντ, λέει ο Σιλβέν Ντουφρέζ του Πανεπιστημίου της Νάντης. Μπορεί να δραματοποιήσει τα διαπιστευτήρια νόμου και τάξης του εκκαθαρίζοντας τα γήπεδα από τους ρώσους χούλιγκαν που παραμόρφωσαν το Euro 2016 στη Γαλλία. Μπορεί επίσης να καυχηθεί ότι η παράστασή του συνεχίστηκε παρά τις δυτικές κυρώσεις.

Αλλά οι ρώσοι μπορεί να μην πιστέψουν την ιστορία του για το χτίσιμο του έθνους. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι γεμάτα γκρίνιες για τα υπερτιμημένα γήπεδα, λέει η Όλγα Τσεπούρναγια, ανεξάρτητη μελετητής. Αυτό είναι ιδιαίτερα επιζήμιο, δεδομένου ότι οι μισοί ρώσοι θεωρούν πλέον τον εαυτό τους φτωχό, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Ανωτάτης Σχολής Οικονομικών της Μόσχας. Οι άνθρωποι θέλουν άρτο, όχι μόνο θέαμα. Όταν τελειώσει το πάρτι, οι κραυγές θα συνεχιστούν.

Και ενώ η ρωσική ομάδα έφτασε στην κορυφή της λίστας μεταλλίων στους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι το 2014, η ποδοσφαιρική της ομάδα, η Sbornaya, δεν έχει καμία ελπίδα. Η σημερινή κατάταξη της Ρωσίας στην Fifa στην 65η θέση - η χαμηλότερη από τις 32 χώρες στο Παγκόσμιο Κύπελλο - είναι η χειρότερη που είχε ποτέ. Αν η ομάδα αποτύχει, «οι απλοί ρώσοι θα ντροπιαστούν», λέει ο Μαρκ Μπένετς, συγγραφέας του Football Dynamo. Το ντόπινγκ κερδίζει τα ολυμπιακά μετάλλια, αλλά πιθανότατα δεν θα βοηθούσε πολύ στο δεξιοτεχνικό, τακτικό ποδόσφαιρο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Πούτιν κρατά αποστάσεις από τη Sbornaya, ενώ τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης δεν προβάλουν πολύ το Παγκόσμιο Κύπελλο. Δεν υπάρχει ισοδύναμο της εκστρατείας δημόσιων σχέσεων «One Nation - One Team» που ξεκίνησε για το Σότσι. «Πιθανόν οι αρχές έχουν χάσει ήδη το ενδιαφέρον τους», λέει η Τσεπούρναγια. «Αλλά δεν μπορούν να πουν, ‘Ω, δεν θέλουμε να το κάνουμε πια αυτό’.»  

back to top

MORE TO READ