Η πρόταση του Μακρόν για επανασχεδιασμό της ΕΕ

emm macron whatever smilingΤέσσερις μήνες μετά από την εμφατική εκλογική νίκη του, ο Εμανουέλ Μακρόν αντιμετωπίζει σκληρές νέες πραγματικότητες.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας έπρεπε να κατέβει από τα ύψη των διεθνών υποθέσεων για να αντιμετωπίσει τις λεπτομέρειες των εγχώριων μεταρρυθμίσεων της αγοράς εργασίας και των περικοπών των δαπανών που αναπόφευκτα υποβαθμίζουν τη δημοτικότητά του. Τώρα, οι γερμανικές εκλογές έχουν αφήσει την Άνγκελα Μέρκελ σε συνομιλίες συνασπισμού με εταίρους που έχουν ριζικά αποκλίνουσες απόψεις για την Ευρώπη και έφεραν πλήγμα σε έναν από τους κύριους στόχους της, μια ώθηση για βαθύτερη ολοκλήρωση της ευρωζώνης.

Ο κ. Μακρόν βγήκε μαχόμενος. Αντί να περιμένει να γίνει σαφέστερο το πολιτικό τοπίο στο Βερολίνο, επέλεξε να αναλάβει την πρωτοβουλία και να εκθέσει το δικό του όραμα για το πώς να αναβιώσει το ευρωπαϊκό σχέδιο και να του δώσει νέα σημασία στα μάτια των πολιτών του.

Η αντίληψή του για τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ πρέπει να εξελιχθεί, η οποία εκδηλώνεται σε μια μεγαλοπρεπή ομιλία 100 λεπτών, είναι ευρύτατη, αλλά εξαιρετικά φιλόδοξη.

Ζήτησε έναν μεγαλύτερο ρόλο για την ΕΕ στην άμυνα, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την ανακούφιση από φυσικές καταστροφές. Οι προκλήσεις της μετανάστευσης απαιτούν μια κοινή υπηρεσία της ΕΕ για το άσυλο και την αστυνόμευση των συνόρων της ΕΕ, υποστήριξε, επαναφέροντας την ιδέα ενός φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών για τη χρηματοδότηση της αναπτυξιακής βοήθειας προς την Αφρική. Σε υποστήριξη της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια, ζήτησε έναν πιο αποτελεσματικό μηχανισμό τιμολόγησης του άνθρακα εντός της ΕΕ και έναν φόρο άνθρακα που θα επιβληθεί στα σύνορα του μπλοκ. Υπήρξαν επίσης προτάσεις για την εξάλειψη της φοροδιαφυγής από τις πολυεθνικές και για την επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη που καθόρισαν πολύ χαμηλό εταιρικό συντελεστή φορολογίας. Όλα αυτά θα συνοδευτούν από μια θεσμική ανατροπή: ο κ. Μακρόν θέλει να συρρικνώσει την Ευρωπαϊκή Κομισιόν και να πιέσει για πανευρωπαϊκούς καταλόγους υποψηφίων για τις ευρωκοινοβουλευτικές εκλογές του 2019.

Πολλές από αυτές τις ιδέες δεν είναι καινούριες, αλλά το γενικό όραμα είναι ριζοσπαστικό, μιας Ευρώπης που θα είναι τόσο πιο ολοκληρωμένη, ιδιαίτερα στον πυρήνα της, όσο και καλύτερα προστατευμένη από αυτό που η Γαλλία βλέπει ως κακοήθεις εξωτερικές δυνάμεις - είτε οι μετανάστες, είτε οι αμερικανικές τεχνολογικές επιχειρήσεις ή άλλες αθέμιτες πτυχές της παγκοσμιοποίησης.

Ο κ. Μακρόν δεν επιχειρεί να αποκρύψει το γεγονός ότι μια τέτοια επέκταση του ρόλου της ΕΕ απαιτεί μεγάλη αύξηση του προϋπολογισμού της. Και δεν μπορούσε να αντισταθεί σε καρφιά προς το Βερολίνο, τονίζοντας ότι δεν έχει «κόκκινες γραμμές», αλλά μόνο «ορίζοντες». Κατά τα άλλα, ωστόσο, πρόσεξε να σεβαστεί τις γερμανικές ευαισθησίες. Η διεύρυνση της συζήτησης από οικονομικά θέματα στην άμυνα, την ασφάλεια και την ενέργεια είναι από μόνη της ένας ευκολότερος τρόπος για να συνεργαστεί με το Βερολίνο. Σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ευρωζώνης, δεν υπέβαλε προτάσεις που να συνεπάγονται την κοινοποίηση του χρέους ή υπερβολικά γενναιόδωρες ενισχύσεις στις ασθενέστερες οικονομίες της ευρωζώνης.

Ο κ. Μακρόν υπογράμμισε επίσης την δέσμευσή του να ηγηθεί των μεταρρυθμίσεων στη χώρα του και άνοιξε τη δυνατότητα σημαντικής (και πολύ αναγκαίας) μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής, την οποία η Γαλλία έχει ιστορικά αποκλείσει.

Ωστόσο, παρ’ ότι ο κ. Μακρόν ήταν προσεκτικός να ελαχιστοποιήσει τις τριβές με το Βερολίνο, έχει δείξει λιγότερη ανησυχία για την πιθανή αντίδραση των μικρότερων κρατών μελών της ΕΕ. Χώρες όπως η Ιρλανδία ενδέχεται να θεωρήσουν την ώθηση για εναρμόνιση της φορολογίας ως άμεση απειλή, ενώ οι υποσχέσεις κοινωνικής αλληλεγγύης μπορεί να ακουστούν στα αυτιά της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής, σαν μια ώθηση υπέρ του προστατευτισμού. Δεν υπάρχει τίποτα στη συζήτηση που μπορεί να προσελκύσει τις πρωτεύουσες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Παρόλα αυτά, η πρωτοβουλία του κ. Μακρόν είναι αξιέπαινη. Η ΕΕ έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος μιας δεκαετίας να αγωνίζεται για την επιβίωσή της. Επιτέλους, η αναβάθμιση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και η λαϊκιστική απειλή περιορίζεται. Αυτή είναι μια πραγματική ευκαιρία για το μπλοκ να ξαναβρεί την αίσθηση του σκοπού. Λίγη φιλοδοξία σε στυλ Δία δεν είναι κακή.  

back to top

MORE TO READ