Τι είναι, τελικά, η Καπιταλιστική Επιχείρηση;

intro to business syllabus resource lesson plans 138757 largeΚαι πως μπορούμε να την καταλάβουμε, πληρέστερα;

Μερικές σκέψεις μου, από το «Παγκόσμια Κρίση, Καινοτομία και Διαχείριση Αλλαγής», το οποίο γράφεται αυτή την εποχή,… 

«…Εστιάζοντας στην  «εξελικτική καρδιά» της Καπιταλιστικής Επιχείρησης

Η εννοιολογικοί και ερμηνευτικοί περιορισμοί και  αναλυτικές μυωπίες της «παραδοσιακής» οικονομικής σκέψης, νεοκλασικής και κεϋνσιανής κατεύθυνσης, πρέπει να αρθούν, στον βαθμό που επιθυμούμε μια πληρέστερη και πιο αξιόπιστη αντίληψη της δυναμικής της καινοτομίας που κινητοποιεί τον σύγχρονο κόσμομας… 

Πεποίθηση του γράφοντος είναι η άποψη πως η σύγχρονη οικονομική και οργανωσιακή σκέψη και επιστήμη έχει πολλά να κερδίσει από μια ριζική θεωρητική «επανεστίαση», με κέντρο την ίδια την «εξελικτική καρδιά» τηςκαπιταλιστικής επιχείρησης: Επικεντρώνοντας στην φυσιολογική δόμηση και στην οργανική μετεξέλιξη της… 

Στην πραγματικότητα, το «τι είναι η καπιταλιστική Επιχείρηση;» ποτέ δεν ήταν ένα ερώτημα με μοναδικές και αυτονόητες απαντήσεις, όπως νομίζουν οι περισσότεροι από μας. Στη μεγάλη πλειοψηφία των σύγχρονων οικονομολόγων συνεχίζει να κυριαρχεί η «παραδοσιακή οπτική», φυσικά, αλλά πλέον υφίσταται ουσιώδης αντίλογος.

Δεν πρέπει να ξεχνούμε, ειδικότερα, πως στο μοντέλο της νεοκλασικής παράδοσης, η σύλληψη της καπιταλιστικής επιχείρησης χτίζεται, στη βάση ακραία απλουστευτικών και, εν τέλει, άγονων παραδοχών όσον αφορά την κατανόηση της καινοτομικής δυναμικής. (βλ. παράθεμα)

ΠΑΡΑΘΕΜΑ 

Οι κεντρικές αναλυτικές παραδοχές στην σύλληψη της συμβατικής «νεοκλασικής» επιχείρησης, συνίστανται…

❖ Στην επίτευξη σταθερής ισορροπίας, σε συνθήκες πλήρους ανταγωνισμού και τέλειας πληροφόρησης και, μάλιστα, σε ένα δεδομένο και ανοικτό -προσβάσιμοαπό όλους και χωρίς κανένα κόστοςεπίπεδο τεχνολογίας...
❖ Στην  υπόθεση της τέλειας ορθολογικότητας των φορέων οικονομικής δράσης και με διαρκή και αποκλειστικό στόχο τη μεγιστοποίηση των κερδών τους...
❖ Στην επικυριαρχία της ανάλυσης των αγοραίων συναλλαγών πάνω στη διάσταση της παραγωγής και όπου η επιχείρηση λειτουργεί, απλώς, ως «λήπτης» τιμών και «διεκπεραιωτής» προδιαγεγραμμένων επιλογών... 

Χ.Βλάδος (2006), Η Δυναμική της Παγκοσμιοποίησης και οι Επιχειρήσεις στην Ελλάδα, εκδόσεις ΚΡΙΤΙΚΗ

Και είναι, δυστυχώς, εύκολα αντιληπτή η πολύ μεγάλη απόσταση που χωρίζει όλες αυτές τις παραδοχές από τις πραγματικές συνθήκες του σύγχρονου κόσμου των επιχειρήσεων μας. 

Ευτυχώς, όμως, ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του 1980, πολλές θεωρητικές συνεισφορές έρχονται να διατυπώσουν την συνεκτική κριτική τους απέναντι σε αυτό το άκαμπτο, παραδοσιακό νεοκλασικό αλλά και κεϋνσιανό μοντέλο αντίληψης της καπιταλιστικής επιχείρησης και της καινοτομικής δυναμικής της

Συγκεκριμένα, όλο και περισσότερες σύγχρονες ερευνητικές συνεισφορές, οι οποίες συγκεκριμένα στο θεματικό πεδίο της «θεωρίας της Φίρμας», έρχονται να υποστηρίξουν με πλήθος επιχειρήματα πως, στο βάθος, δεν γνωρίζουμε ακόμα πολύ καλά τον «πυρήνα», την «καρδιά», τον μοναδιαίο εγκέφαλο του καπιταλισμού: την ίδια την εξελικτική δυναμικήπου ενσωματώνει και ενεργοποιεί η καπιταλιστική επιχείρηση

Η καπιταλιστική Επιχείρηση η όποια είναι στο βάθος της, ταυτόχρονα, μια εξελισσόμενη κοινωνικοοικονομική οργάνωση, με διαρκή διαλεκτικό στόχο την εναρμόνιση και τον συντονισμό των ακατάπαυστα αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων και δράσεων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της, ένας ιστορικός θεσμός, με συγκεκριμένο πάντοτε εξελισσόμενο μέσα στον χωροχρόνο κοινωνικοοικονομικό περιεχόμενο και, τέλος, ένας ζωντανός οργανισμός, με εσωτερικούς φυσιολογικούς προσδιορισμούς και με οργανικούς μηχανισμούς διεκδίκησης της επιβίωσης και της ανάπτυξης της, μέσα στο συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον της.

  

Προς αυτήν την νέα και εξελικτική θεώρηση, η Επιχείρηση παύει να θεωρείται, απλώς, ένας παθητικός αποδεκτής κάποιων αλλαγών που «πέφτουν από το πουθενά» και γίνεται, επιτέλους, αντιληπτή ως ένας από τους κρισιμότερους– μάλιστα, ο πιο κρίσιμοςπαραγωγός των θεμελιακών αλλαγών που εισβάλλουν στην ζωή μας, μέσα από την αδιάλειπτη και επιβεβλημένη για την επιβίωση της, καινοτομική δράσηΗ Επιχείρηση γίνεται αντιληπτή κατ’ αυτόν τον τρόπο, επιτέλους, ως ένας ενεργητικός δράστης και, μάλιστα, ως βασικός δομικός συνδημιουργός των κλάδων δραστηριότητας και των κοινωνικοοικονομικών συστημάτων που την φιλοξενούν.

Φυσικά αυτή η προσπάθεια ανανέωσης δεν ρίζωσε πρόσφατα. Ήδη από την δεκαετία του 1930 διατυπώθηκαν τα πρώτα κριτικά ερωτήματα σε σχέση με το μοντέλο ανταγωνισμού που δομείται και λειτουργεί στην καπιταλιστική αγορά.

Σε όρους συνολικής επιστημονικής ερμηνείας και πρόβλεψης, όμως, ο ρόλος του επιχειρηματία και της επιχειρηματικότητας δεν μπορεί να παραβλεφθεί χωρίς σοβαρότατες εξηγητικές απώλειες. 

Τουλάχιστον τέσσερα κρίσιμης σημασίας θέματα που αφορούν την εξελικτική ύπαρξη της επιχείρησης δεν μπορούν παρά να παραμένουν, σε αυτόν τον συμβατικό ερμηνευτικό προσανατολισμό, εντελώς ασαφή:

1) Ποιος και πως χαράσσει την πορεία προς το μέλλον της (Στρατηγική); 
2) Ποιος και πως υλοποιεί την λειτουργία απόκτησης, αξιοποίησης και χρήσης της πληροφορίας, της γνώσης και των εργαλείων της (Τεχνολογία);
3) Ποιος και πως αναλαμβάνει την λειτουργία της οργάνωσης, της διεύθυνσης και του συντονισμού της παραγωγής της (Μάνατζμεντ);
4) Ποιος και πως επιτελεί την σύνθεση των ανωτέρω διαστάσεων και την λειτουργία της καινοτομίας, στο εσωτερικό της, και της δημιουργίας των νέων πεδίων δράσης του καπιταλισμού, συνολικότερα(Σύνθεση Στρατηγικής, Τεχνολογίας και Μάνατζμεντ- Stra.Tech.Man); 

Χωρίς συγκεκριμένες ολοκληρωμένες απαντήσεις σε αυτά τα επίπεδα οποιαδήποτε προσέγγιση της καπιταλιστικής οικονομίας και της καινοτομικής δυναμικής της, δεν μπορεί παρά να παραμένει επιφανειακή και, εν τέλει, μυωπική και ατελέσφορη ερμηνευτικά και προβλεπτικά, κατά την εκτίμηση μας.

Φυσικά,  κατά τα τελευταία χρόνια έχει γίνει προσπάθεια να αναδυθεί μία συνεκτική θεωρία και αφήγηση οικονομικής ανάπτυξης εστιασμένη στην καινοτομία. Τα οικονομικά της καινοτομίας, λοιπόν, επιχειρούν να απαντήσουν το θεμελιώδες πρόβλημα της συνολικής ανάπτυξης της παραγωγικότηταςτων παραγωγικών συντελεστών (total-factorproductivity). Οι οικονομολόγοι της καινοτομίας πιστεύουν ότι ο «κεντρικός κινητήρας» της οικονομικής ανάπτυξης στη σημερινή οικονομία εντάσεως γνώσης δεν επαφίεται στην απλή συσσώρευση κεφαλαίου, όπως η συμβατική οικονομική σκέψη υποστηρίζει, αλλά στην καινοτομική δυναμικήπου υποκινείται από τις κατάλληλες τεχνολογικές και γνωσιακέςεξωτερικότητες(externalities). Η ανάπτυξη, στην οπτική των οικονομικών της καινοτομίας,  αποτυπώνεται ως το τελικό προϊόν της καινοτομικής γνώσηςκαι παραπέμπει κατ’ αυτόν τον τρόπο στις πολιτικές που διευκολύνουν το επιχειρείν και την καινοτομίατηντεχνολογική διάχυση και τις διαδραστικές σχέσειςμεταξύ συνεργατικών επιχειρήσεων, όπως και στα συστήματα καινοτομίας που δημιουργούν, αναπαράγουν και επεκτείνουν τα  καινοτομικά περιβάλλοντα, όπως θα εξετάσουμε στην συνέχεια.Σε τελική ανάλυση, όλες οι προηγούμενες θεωρητικές επανεστιάσεις μας βοηθούν να ανατοποθετήσουμε και το ζήτημα της καινοτομικής φυσιολογικής μετεξέλιξης της επιχείρησης σε όρους Stra.Tech.Man, όπως θα δούμε ολοκληρώνοντας το Β μέρος αυτού του βιβλίου

Από το βιβλίο "Παγκόσμια Κρίση. Καινοτομία και Διαχείριση Αλλαγής", που γράφεται αυτήν την εποχή...

Δρ. Βλάδος Χάρης - Οικονομολόγος - Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Last modified onMonday, 28 November 2016 15:09
back to top

MORE TO READ